Projekt „Nowotwory u dzieci – Rodzicu, dostrzeż objawy” powstał w Oddziale Poznań w ramach Programu Stałego ds. Zdrowia Publicznego SCOPH Międzynarodowego Stowarzyszenia Studentów Medycyny IFMSA-Poland i funkcjonuje od grudnia 2012. Pragniemy rozpowszechniać wiedzę na temat nowotworów u dzieci wśród Rodziców, ponieważ gdyby nowotwory dziecięce były rozpoznawane we wczesnych stadiach, ich wyleczalność mogłaby sięgać nawet 100%!

Nowotwory u dzieci to choroby, o których wiedza wśród społeczeństwa jest niewielka. Podczas gdy bardzo wiele mówi się o rakach występujących u osób dorosłych oraz konieczności profilaktyki, media milczą na temat nowotworów u dzieci. Wiedzę o agresywności raków i strach przed nimi przenosi się zatem na wiedzę o nowotworach u dzieci, a specyfika i uleczalność chorób nowotworowych u pacjenta „małego” i „dużego” bardzo się różnią.

Ponadto, szczególne znaczenie w leczeniu nowotworów u dzieci ma wczesne rozpoznanie. Lekarz onkolog jest w stanie zaproponować o wiele skuteczniejszą i mniej agresywną terapię dziecku we wczesnych stadiach choroby niż w stadium zaawansowanym. Według konsultanta krajowego w dziedzinie onkologii i hematologii dziecięcej prof. Jerzego Kowalczyka współczesny postęp w dziedzinie onkologii i hematologii pediatrycznej gwarantuje możliwość wyleczenia niemal każdemu pacjentowi pod warunkiem, że trafi do specjalisty odpowiednio wcześnie. Niestety, w Polsce większość dzieci diagnozowana jest w momencie, gdy choroba jest zaawansowana i to właśnie jest główny czynnik ograniczający niekiedy możliwość wyleczenia pacjenta. Gwałtowny wzrost statystyk wyleczalności nowotworów u dzieci, który dokonał się w ciągu ostatniego 30-lecia od pewnego czasu ulega wyraźnej stagnacji. Intensyfikacja chemioterapii z wprowadzeniem nowych leków i ich połączeńnie owocuje już dalszym postępem. Wygląda na to, że jedynym sposobem na dalszą poprawę wyników leczenia jest wcześniejsze rozpoznawanie chorób nowotworowych.

Cele projektu

Celem głównym Projektu jest poprawa wyleczalności nowotworów u dzieci poprzez zwiększenie odsetka rozpoznań we wczesnych stadiach zaawansowania choroby.

Cele szczegółowe:

• Zwiększenie świadomości na temat wczesnych objawów nowotworów u dzieci wśród rodziców w Poznaniu poprzez przeprowadzenie 25 akcji w przedszkolach i szkołach podstawowych do końca roku akademickiego 2013/2014;

• Zorganizowanie spotkania dla rodziców połączonego z festynem dla dzieci oraz zaangażowanie w tym celu innych akcji IFMSA-Poland, jak: Szpital Pluszowego Misia, Kostek z Klasą dnia 12 kwietnia 2014 roku.

• Zmniejszenie lęku związanego z chorobami nowotworowymi u dzieci u rodziców poprzez uświadomienie im jak wysoce są uleczalne.

• Podanie informacji, gdzie rodzic może szukać pomocy w przypadku zauważenia u swojego dziecka objawów alarmujących.

• Zgromadzenie jak największej liczby studentów chętnych do wzięcia udziału w propagowaniu wiedzy na temat wczesnych objawów nowotworów u dzieci.

• Poruszanie tematyki chorób nowotworowych u dzieci i promowanie akcji na różnych wydarzeniach – np. konferencjach studenckich.

• Pozyskanie patronów medialnych i nawiązanie współpracy z fundacjami zajmującymi się opieką nad dziećmi z chorobami onkologicznymi.

Grupa docelowa

Aby zwiększyć szanse dzieci na pełne wyleczenie, pragniemy zwiększyć świadomość Rodziców dzieci w wieku wczesnoszkolnym i przedszkolnym, ponieważ to właśnie Rodzic jest osobą, od której zależy, kiedy dziecko trafi do lekarza. Ponadto, niekiedy objawy chorobowe mogą być bardzo subtelne – zmiany zachowania, nawyków – a to może zauważyć tylko Rodzic obcujący z dzieckiem na codzień.

Naszym celem jest oswojenie go z tematem, przełamanie tabu i zmniejszenie strachu dotyczącego chorób nowotworowych u dzieci poprzez uświadomienie, jak wysoce są uleczalne. Rodzic otrzyma informacje, jakie objawy mogą sugerować, że u dziecka może toczyć się proces chorobowy, aby mógł zareagować odpowiednio wcześnie oraz dowie się, gdzie zawsze otrzyma pomoc.

Opis Akcji

Do organizacji Projektu w oddziale lokalnym konieczne jest:

1. Nawiązanie współpracy z lokalną Kliniką Onkologii i Hematologii Dziecięcej. (Bardzo ważnym elementem jest opieka merytoryczna – nadzór sprawowany przez specjalistę onkologa hematologa dziecięcego nad adekwatnością przekazywanych treści pozwoli prowadzącemu poczuć się pewniej.)

2. Patronat merytoryczny Kierownika Kliniki. (Projekt, jak również treści zawarte w konspekcie są objęte patronatem merytorycznym Kierownika Kliniki Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej UM w Poznaniu, ale zalecamy, by zwrócić się także o patronat lokalnego autorytetu w dziedzinie Onkologii i Hematologii Dziecięcej.)

3. Organizacja spotkania informacyjnego.

4. Wydruk plakatów, broszur, ankiet;

5. Znalezienie chętnej placówki: przedszkola, żłobka lub szkoły podstawowej… i do dzieła! Spotkania odbywają się w salach udostępnianych przez dyrekcję przedszkola lub szkoły, by rodzic czuł się swobodnie w znajomym miejscu. Wówczas, gdy nie będzie takiej możliwości, akcje będą przeprowadzane na terenie Uniwersytetu Medycznego w sali seminaryjnej Szpitala Klinicznego przy ulicy Szpitalnej. Co najmniej tydzień wcześniej w placówce będą rozwieszone plakaty, by poinformować rodziców o wydarzeniu. Dobrym pomysłem jest także zastosowanie innych form reklamy wydarzenia – informacja na stronie facebook placówki, informacja podana rodzicom na zebraniu czy rozdanie dzieciom ulotek z zaproszeniem na akcję, które mają wkleić do dzienniczka.

Każde spotkanie trwa około godziny – 45 minut na wykład przy pomocy prezentacji multimedialnej i 15 minut na dyskusję oraz pytania.

Przebieg spotkania:

Wprowadzenie: Przedstawienie się, poinformowanie rodziców o temacie i celu akcji, rozdanie ulotek.

Część zasadnicza:

I) Dlaczego zwracamy się do Państwa?

II) Informacje ogólne o nowotworach u dzieci.

III) Zaznajomienie rodzica z symptomatologią nowotworów u dzieci wujęciu topograficznym:

1) Objawy ogólne:

• Gorączka o nieustalonej etiologii;

• Osłabienie;

• Utrata lub brak przyrostu masy ciała.

2) Objawy skórne:

• Wybroczyny;

• Guzki na skórze;

• Bladość skóry i śluzówek;

• Wysypka.

3) Objawy z zakresu głowy i szyi:

• Ból głowy;

• Wygląd twarzy;

• Biała plamka w źrenicy;

• Żółtaczka;

• Przewlekły wyciek z ucha;

• Objawy w obrębie jamy ustnej;

• Przewlekły wyciek z nosa;

• Powiększenie węzłów chłonnych szyjnych.

4) Kaszel.

5) Objawy ze strony jamy brzusznej:

• Ból brzucha;

• Zaparcia;

• Biegunki;

• Zaburzenia oddawania moczu.

6) Objawy ze strony tułowia: ból pleców.

7) Objawy ze strony kończyn:

• Ból kończyn;

• Guzki w obrębie kończyn.

8) Objawy ze strony układu płciowego:

• Powiększenie jądra;

• Krwawienie z pochwy w wieku przedpokwitaniowym.

IV) Gdzie udać się po pomoc?

Podsumowanie: Możliwość zadawania pytań przez rodziców, rozdanie ankiety. W miarę możliwości na sali obecny jest lekarz pracujący w Klinice, by miał nadzór nad poprawnością merytoryczną przekazywanych treści i odpowiedział fachowo na pytania zadawane przez rodziców.

Kalendarium pracy z Projektem

• Przez cały rok akademicki: organizacja spotkań z rodzicami

• Kwiecień: przygotowanie akcji na większą skalę w budynku Uniwersytetu Medycznego łącznie z festynem dla dzieci.

Materiały

• Project Proposal Nowotwory u dzieci 2013;

• Nowotwory u dzieci – Rodzicu, dostrzeż objawy 2013 – konspekt dla studentów biorących udział w akcji;

• Oświadczenie o objęciu projektu patronatem merytorycznym – niezbędne do nawiązania rozmów z przedszkolem;

• List do dyrekcji;

• Plakat;

• Broszura strona wewnętrzna

• Broszura strona zewnętrzna

• Ankieta str 1

• Ankieta str 2

Przydatne materiały dla uczestników

Podstawowym źródłem wiedzy potrzebnej do przeprowadzenia akcji jest konspekt „Nowotwory u dzieci – Rodzicu, dostrzeż objawy 2013”.

Polecana literatura:

• „Od objawu do nowotworu. Wczesne rozpoznawanie chorób nowotworowych u dzieci”

red. A. Chybicka, Urban & Partner, Wrocław 2013

• „Onkologia i hematologia dziecięca” tom I i II A. Chybicka, K. Sawicz-Birkowska,

Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008

Rozliczanie akcji

Spotkania przeprowadzane w przedszkolach i szkołach podstawowych rozliczane są jako akcja średnia. Akcja na terenie Uniwersytetu Medycznego połączona z festynem dla dzieci jako akcja duża.

Ewaluacja

W ramach ewaluacji projektu przeprowadzamy ankiety (do pobrania z folderu: materiały), która ma za zadanie ocenić, czy wiedza rodzica na temat wczesnych objawów nowotworów u dzieci wzrosła,jak również zrozumiałość przekazywanych treści, przydatność materiałów edukacyjnych itp.

Historia

Pomysł na stworzenie Projektu powstał w Oddziale Poznań w listopadzie 2011 roku, natomiast pierwsza akcja odbyła się 4. grudnia 2012 roku. W listopadzie 2013 roku działania nad Projektem rozpoczął także Oddział Warszawa. Mamy ogromną nadzieję na dołączenie pozostałych Oddziałów! Nasze działania mogą mieć wymierny efekt, jakim jest zwiększenie wyleczalności dzieci tylko wtedy, gdy będą prowadzone na szeroką skalę!

 Patronaty i Współpraca

Patronat merytoryczny: Prof. dr hab. n. med. Jacek Wachowiak, Kierownik Kliniki Onkologii,

Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej.